Srpska pravoslavna crkva mijenja ime, način izbora patrijarha i njegovu titulu

Zvaničan naziv Srpske pravoslavne crkve ubuduće će biti Srpska pravoslavna crkva – Pećka patrijaršija, procedura izbora patrijarha će biti pojednostavljena i biće biran tajnim glasanjem uz obaveznu dvotrećinsku većinu, a nosiće i novu titulu arhiepiskop pećki, mitropolit beogradsko-karlovački i patrijarh srpskih i pomorskih zemalja.

To su najvažnije novine predviđene prijedlogom novog ustava Srpske pravoslavne crkve. Finalnu verziju ovog dokumenta Sveti arhijerejski sinod nedavno je uputio svim arhijerejima Srpske pravoslavne crkve. Usvajanje novog ustava Srpske pravoslavne crkve naći će se najverovatnije na dnevnom redu predstojećeg zasjedanja najvišeg crkvenog tijela – Svetog arhijerejskog sabora, koji će biti održan sredinom maja.

Rasprava i usvajanje biće poslednja faza ovog procesa, započetog još 2012. godine formiranjem komisije za reviziju postojećeg ustava. Komisija, na čijem je čelu bio mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije, sakupila je i preradila sve najvažnije saborske odluke i sastavila nacrt izmjena i dopuna ustava. Ovako uobličeni tekst postaće prvi cjeloviti ustav Srpske pravoslavne crkve još od 1931. godine.

– Postojeći ustav u mnogim svojim dijelovima je zastario i gotovo neprimjenjiv. Posljednja njegova veća revizija urađena je 1947. godine u vrijeme patrijarha Gavrila. Od tada do danas usvojen je niz saborskih odluka sa ustavnom snagom, koje nikada nisu u potpunosti uvrštene u jedinstveni crkveni ustav. Zato je s vremenom postao nesistematičan, teško čitljiv i primjenjiv – kaže za “Večernje novosti” sagovornik iz Patrijaršije.

Promene u zvaničnom nazivu Srpske pravoslavne crkve objašnjene su željom da se ojača veza sa njenim istorijskim središtem u Pećkoj patrijaršiji, ali i s Kosovom i Metohijom kao najvažnijim dijelom njene jurisdikcije.

Najvažnije promjene u ustavnom tekstu, u koji su “Novosti” imale uvid, tiču se procedure izbora crkvenog poglavara. Dosadašnja praksa “apostolskog žrijeba”, nasumičnog izbora jedne od tri koverte sa imenima kandidata, je napuštena. To znači da će patrijarh ubuduće biti biran na izbornom saboru, jednoglasno ili uz obaveznu dvotrećinsku većinu. Ukoliko nijedan kandidat ne obezbijedi ovakvu podršku, glasanje će se ponavljati najviše sedam puta dok jedan od kandidata ne dobije glasove dvije trećine članova Sabora.

Ukoliko se to ne dogodi, krug se sužava na dvojicu arhijereja sa najvećim brojem glasova. Patrijarh će u tom slučaju postati vladika uz koga stane natpolovična većina od ukupnog broja članova Sabora. Ustav sugeriše da se novi poglavar bira u Pećkoj patrijaršiji, a kao mogućnosti predviđena su crkvena sjedišta u Beogradu ili u Sremskim Karlovcima.

Krug kandidata za crkvenog poglavara, po slovu prijedloga novog ustava, proširen je u odnosu na dosadašnju praksu. Po postojećem rješenju, kandidat za patrijarha može da bude samo vladika koji upravlja eparhijom i ima najmanje pet godina “staža” u toj ulozi. Prijedlog novog ustava decidiran je u tome da poglavar bude biran između episkopa Srpske pravoslavne crkve – Pećke patrijaršije, Pravoslavne ohridske arhiepiskopije ili klirika koji ispunjavaju kanonske uslove za episkopsku službu.

Ukoliko temeljni dokument stupi na snagu, Srpska pravoslavna crkva će pretrpjeti i promjene u teritorijalnoj organizaciji. Novi ustav predviđa kao mogućnost i uzdizanje 13 postojećih episkopija na nivo mitropolija. Viši rang tako će dobiti sadašnje eparhije: Banjalučka, Bačka, Braničevska, Dalmatinska, Žička, Zahumsko-hercegovačka, Niška, Raško-prizrenska, Sremska, Šumadijska, Kanadska, Novogračaničko-srednjezapadno američka i Frankfurtska.

Uz postojeće četiri čija su sedišta u Zagrebu, Sarajevu, Sidneju i na Cetinju, Srpska pravoslavna crkva će ubuduće imati 18 mitropolija sa Arhiepiskopijom beogradsko-karlovačkom, koja po automatizmu ima ovaj status. Njihove vladike nosiće titule arhiepiskopa i mitropolita, a oslovljavaće se formom “Vaše blaženstvo”.

Novi ustav sprovodi u djelo i staru ideju podjele Arhiepiskopije beogradsko-karlovačke. U prestonici će biti osnovane dvije nove eparhije: Voždovačko-vinčanska sa sjedištem na Voždovcu i Zemunsko-novobeogradska, čiji će vladika sjediti na Novom Beogradu. Ostala 21 eparhija u Srbiji i dijaspori zadržaće isti status kakav ima i danas.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*